Ben Nedir?
Benler, tıbbi adıyla nevüs, ciltte pigment üreten hücrelerin bir araya gelmesiyle oluşan yaygın cilt oluşumlarıdır. Düz veya kabarık olabilir; ten renginden kahverengi ve daha koyu tonlara kadar farklı renklerde görülebilir.
Çoğu ben iyi huyludur ve herhangi bir tedavi gerektirmez. Ancak bazı benler estetik nedenlerle, sürekli tahriş olmaları nedeniyle veya şüpheli özellikler göstermeleri durumunda alınabilir.
Benler Neden Aldırılır?
Ben aldırma işlemi hem tıbbi hem de estetik nedenlerle gerçekleştirilebilir.
Özellikle;
- Kıyafet veya takılara sürekli takılan,
- Tıraş sırasında tahriş olan,
- Estetik açıdan rahatsızlık oluşturan,
- Zaman içerisinde büyüyen,
- Rengi veya şekli değişen,
- Kanayan veya kaşınan
benlerin değerlendirilmesi önemlidir.
Özellikle sonradan değişiklik gösteren bir ben yalnızca estetik bir problem olarak değerlendirilmemelidir. Çünkü benlerdeki bazı değişiklikler melanom gibi cilt kanserlerinin erken belirtileri arasında olabilir.
Hangi Benlere Dikkat Edilmeli?
Benleri değerlendirirken sıklıkla ABCDE kuralından yararlanılır.
A – Asimetri: Benin iki yarısının birbirinden farklı görünmesi.
B – Border (Sınır): Kenarların düzensiz veya belirsiz olması.
C – Color (Renk): Ben içerisinde birden fazla renk veya belirgin renk değişikliği bulunması.
D – Diameter (Çap): Benin çapında büyüme veya dikkat çekici boyuta ulaşması.
E – Evolving (Değişim): Benin zaman içerisinde boyut, şekil, renk veya yapısının değişmesi.
Bununla birlikte yalnızca bu özelliklere bakarak kişinin kendi kendine tanı koyması doğru değildir. Şüpheli görünen lezyonların profesyonel olarak değerlendirilmesi gerekir.
Ben Aldırma Öncesinde Ne Yapılır?
İşlemden önce benin yapısı değerlendirilir. Gerekli durumlarda dermatoskop adı verilen özel bir büyütme cihazından yararlanılarak ben daha ayrıntılı incelenebilir.
Benin;
- Boyutu,
- Derinliği,
- Bulunduğu bölge,
- Görünümü,
- Şüpheli özellik taşıyıp taşımadığı
değerlendirildikten sonra uygun çıkarma yöntemi belirlenir.
Benler Nasıl Alınır?
Benlerin çıkarılmasında kullanılacak yöntem her kişide ve her bende aynı değildir. Dermatoloji kaynaklarında temel yöntemler cerrahi eksizyon ve shave (tıraşlama) eksizyon olarak belirtilmektedir.
Cerrahi Eksizyon
Cerrahi eksizyonda ben, gerekli görülen çevre dokusuyla birlikte tamamen çıkarılır. Oluşan açıklık gerekli durumlarda dikişle kapatılır.
Özellikle derin yerleşimli veya tıbbi açıdan incelenmesi gereken benlerde tercih edilebilir. Çıkarılan doku laboratuvara gönderilerek mikroskop altında incelenebilir.
Shave Eksizyon
Cilt yüzeyinden kabarık olan bazı uygun benlerde shave yöntemi kullanılabilir.
Bu yöntemde ben, cerrahi bir bıçak yardımıyla cilt seviyesine yakın şekilde kontrollü olarak alınır. Çoğunlukla dikişe ihtiyaç duyulmaz.
Ancak yöntem seçimi yalnızca estetik beklentiye göre yapılmamalıdır. Benin yapısı ve patolojik inceleme gereksinimi dikkate alınmalıdır.
Lazerle Ben Aldırılır mı?
Bazı iyi huylu ve önceden değerlendirilmiş cilt lezyonlarında lazer teknolojileri kullanılabilse de şüpheli pigmentli benlerde lazerle doğrudan yok etme uygun bir ilk yaklaşım olmayabilir.
Bunun önemli nedenlerinden biri, şüpheli bir benin tanısında çıkarılan dokunun mikroskop altında incelenmesinin gerekebilmesidir. Cerrahi yöntemler doku örneğinin patolojik değerlendirmeye gönderilmesine olanak sağlar.
Bu nedenle “hangi ben lazerle alınabilir?” sorusunun yanıtı benin önceden değerlendirilmesine bağlıdır.
Ben Aldırmak Tehlikeli midir?
Halk arasında zaman zaman “Bene dokunulursa kansere dönüşür” şeklinde yanlış bir inanış bulunur.
Bir benin uygun şekilde çıkarılması onun kansere dönüşmesine neden olmaz. Aksine şüpheli bir ben varsa değerlendirilmesi ve gerekli durumlarda çıkarılarak patolojik inceleme yapılması erken tanı açısından önem taşıyabilir.
Asıl risk, şüpheli bir beni değerlendirmeden evde veya kontrolsüz yöntemlerle yok etmeye çalışmaktır.
Ben Aldırma Sonrasında İz Kalır mı?
Cilt bütünlüğünü bozan her işlemde belirli ölçüde iz kalma ihtimali vardır. İzin görünümü;
- Benin büyüklüğüne ve derinliğine,
- Kullanılan yönteme,
- Benin bulunduğu bölgeye,
- Kişinin yara iyileşme özelliklerine,
- İşlem sonrası bakıma
göre değişebilir.
Amaç her zaman mümkün olan en iyi iyileşmeyi sağlamaktır ancak “kesinlikle hiç iz kalmaz” şeklinde bir garanti vermek doğru değildir.
İşlem Sonrası Nelere Dikkat Edilmeli?
İşlem sonrasında bölgenin temiz tutulması ve verilen yara bakım önerilerine uyulması önemlidir.
Yara tamamen iyileştikten sonra güneşten korunmak, özellikle görünür bölgelerde oluşabilecek renk değişikliklerinin azaltılmasına yardımcı olabilir.
Bölgede giderek artan kızarıklık, şişlik, ağrı, akıntı veya enfeksiyon düşündüren belirtiler gelişmesi durumunda değerlendirme gerekir.
Ben Tekrar Çıkabilir mi?
Bazı benler çıkarıldıktan sonra tekrar gelişebilir. Özellikle shave yöntemi sonrasında cildin daha derin katmanlarında ben hücreleri kaldığında yeniden pigmentasyon veya kabarıklık görülebilir.
Amerikan Dermatoloji Akademisi, çıkarılan bir benin yeniden büyümesi durumunda dermatoloji değerlendirmesi yapılmasını önerir.
Evde Ben Aldırmak Güvenli mi?
Benleri evde kesmek, yakmak, bağlamak veya internetten satın alınan ben çıkarıcı ürünleri kullanmak önerilmez.
Bu yöntemler;
- Enfeksiyon,
- Kanama,
- Kalıcı yara izi,
- Cilt hasarı
gibi sorunlara yol açabilir.
Daha önemlisi, kişinin zararsız bir ben olduğunu düşündüğü oluşum aslında değerlendirilmesi gereken bir cilt lezyonu olabilir. Evde yok edilmesi, olası bir cilt kanserinin tanısının gecikmesine neden olabilir.
